Tussen 1934 en 1941 komen ruim 900 jonge Joodse vluchtelingen uit voornamelijk Duitsland en Oostenrijk en een deel uit Oost-Europa (Ostjuden) naar het Joods Werkdorp Nieuwesluis. Zij krijgen in de pas drooggelegde Wieringermeer een agrarische, ambachtelijke of huishoudelijke opleiding van maximaal twee jaar, bedoeld als voorbereiding op emigratie naar een veilig land, ver weg van de naziterreur. Voor velen staat het werkdorp - een vluchtheuvel in een gevaarlijke en instabiele wereld - model voor het begin van een nieuw leven.  

Een groot deel emigreert voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog naar Palestina, anderen vinden na moeizame en langdurige procedures hun weg naar de Verenigde Staten, Zuid-Afrika, Argentinië, Australië, Engeland en talloze andere bestemmingen.

Niet iedereen slaagt erin tijdig te ontkomen. Circa 240 Joodse werkdorpers worden slachtoffer van de Holocaust. Daarnaast plegen er diversen onder druk van de naziterreur zelfmoord, andere werkdorpers sneuvelen als strijder tegen het fascisme in de Spaanse Burgeroorlog, worden gedood als lid van het Joods verzet in de oorlog, sterven als soldaat van hun nieuwe thuisland in gevecht met hun (voormalige) landgenoten of sneuvelen net na de oorlog in de Onafhankelijkheidsstrijd van Israël. Tot op de dag van vandaag weerklinken hun namen.   

Hun verhalen zijn in de meeste gevallen slechts fragmentarisch bewaard gebleven — verspreid over archieven, databanken en familieherinneringen. Het Digitaal Monument Joods Werkdorp Nieuwesluis heeft als doel deze levens opnieuw zichtbaar te maken. Naam voor naam, verhaal voor verhaal wordt gewerkt aan een totaaloverzicht van alle ruim 900 bewoners van het werkdorp.

In de huidige tijd is dit relevanter dan ooit. Het toenemende antisemitisme in Europa toont dat kennis van de geschiedenis niet vanzelfsprekend is. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek dat de kennis over de Holocaust onder jongere generaties afneemt. Dit onderstreept het belang van toegankelijke, goed gedocumenteerde en persoonlijk vertelde geschiedenis.

Het bouwen, onderhouden en uitbreiden van het Digitale Monument brengt structurele kosten met zich mee. Denk aan zorgvuldig archiefonderzoek in binnen- en buitenland voor een reconstructie van de levensverhalen, webhosting, databankbeheer en ontwikkeling en digitalisering.

Het Digitaal Monument Joods Werkdorp Nieuwesluis geeft álle ruim 900 werkdorpers een gezicht: de rum 600 emigranten, de terugkeerders naar Duitsland, de blijvers in Nederland en de getroffenen van het barbaarse naziregime. Het wordt een plek van herinnering en herdenking. En een plek van overdenking, om stil te staan bij de vraag wat het betekent om een toekomst na te jagen in tijden waarin jouw wereld wankelt en uiteindelijk omvalt.   

 Vel namen zijn onbekend of vergeten. Verhalen dreigen verloren te gaan. Dit project maakt de voormalige werkdorpers zichtbaar. Met jouw steun kan dit werk worden voortgezet en uitgebreid.

▪ Doneer € 10 (steun 1 portret op het Digitaal Monument)

▪ Doneer € 30 (help archiefonderzoek, steun het Digitaal Monument, ontvang 2 kronieken ca 150 pag. (pdf)

▪ Doneer € 50 (help archiefonderzoek, steun het Digitaal Monument, ontvang 2 kronieken (print)

 Elke bijdrage helpt om:

·         Nieuwe portretten te reconstrueren

·         Archiefmateriaal toegankelijk te maken

·         Het Digitaal Monument te realiseren, online te zetten en verder uit te bouwen

·         Publicaties uit te brengen (tweemaal per jaar een kroniek met portretten)

Steun dit project en help mee om deze geschiedenis levend te houden.